NACE Kodu Nedir ve Nasıl Sorgulanır?

Ticari bir işletmenin kimliğini belirleyen en temel unsurlardan biri NACE kodudur. Hem yasal zorunluluklar hem de stratejik planlama açısından kritik bir öneme sahiptir. Sistem, işletmenizin hangi iş kolunda faaliyet gösterdiğini resmi makamlara beyan eder. Ayrıca, vergilendirmeden devlet teşviklerine kadar pek çok süreci doğrudan etkiler. Bu yazımızda, NACE kodu nedir, nasıl sorgulanır ve doğru kod seçiminin avantajlarını ele alacağız.

NACE Kodu Nedir ve Neden Gerekir?

NACE, ekonomik faaliyetlerin Avrupa Birliği standartlarında sınıflandırılmasını sağlayan uluslararası bir kodlama sistemidir. Türkiye’de de tüm ticari işletmeler, kuruluş aşamasında faaliyet alanlarına uygun bir NACE kodu seçmek zorundadır.

Bu kodun doğru belirlenmesi aşağıdaki yasal süreçlerin de temelini oluşturmaktadır:

• İş Sağlığı ve Güvenliği Sınıflandırması: İş yerinizin “az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli” sınıfta yer alıp almadığı bu kodla belirlenir.

• Vergi Düzenlemeleri: Bazı sektörlere özel vergi avantajları veya yükümlülükleri yine NACE koduna göre tanımlanır.

• Sektörel Destekler: KOSGEB veya TÜBİTAK gibi kurumların hibe ve teşvik programları, belirli kodlara sahip işletmeleri kapsamaktadır.

NACE Kodu Sorgulama Kanalları

İşletmenizin mevcut kodunu öğrenmek ya da yeni bir iş kolu için en uygun tanımı bulmak amacıyla kullanabileceğiniz birçok resmi ve güvenilir kanal mevcuttur.

İnteraktif Vergi Dairesi ve Vergi Levhası

Halihazırda faal olan bir işletmenin NACE koduna ulaşmanın en hızlı yolu vergi levhasıdır. Levha üzerinde “Ana Faaliyet Kodu ve Adı” kısmında bu bilgi yer alır. Daha detaylı bir kontrol için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın sunduğu İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden sicil bilgilerinize erişerek kayıtlı tüm faaliyet kodlarınızı inceleyebilirsiniz.

Ticaret Odası NACE listeleri

Özellikle İstanbul Ticaret Odası (İTO) gibi kurumların web sitelerinde yer alan NACE arama motorlarından kelime bazlı arama yaparak, yürüttüğünüz faaliyetin teknik tanımına en yakın olan altı haneli kodu kolayca tespit edebilirsiniz. Ticaret sicil kayıtları ile vergi kayıtlarının bu noktada uyumlu olması büyük önem taşımaktadır.

TÜİK Sınıflama Sunucusu

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekonomik faaliyetlerin teknik içeriklerini en ince ayrıntısına kadar sunar. “Sınıflama Sunucusu” üzerinden kodların hiyerarşik yapısını inceleyebilirsiniz. Ek olarak, bir kodun tam olarak hangi faaliyetleri kapsayıp hangilerini dışarıda bıraktığını da görebilirsiniz.

Doğru Faaliyet Kodu Seçmenin Stratejik Avantajları

• Devlet teşviklerine erişim kolaylığı: Girişimcilerin en çok zorlandığı konulardan biri, sundukları hizmetin resmi kurumlarca “desteklenebilir” sınıfta görülmemesidir. Eğer faaliyet kodunuz yaptığınız işi tam yansıtmıyorsa, aslında hak ettiğiniz bir hibeyi sadece kod uyumsuzluğu nedeniyle kaybedebilirsiniz. Özellikle teknoloji, üretim ve ihracat odaklı teşviklerde bu uyum ilk kriterdir.
• İş güvenliği ve operasyonel maliyet yönetimi: Yanlış bir kod, ofis ortamındaki bir işi “tehlikeli” sınıfa girmesine neden olabilir. Bu durum, işletmenin gereksiz yere daha yüksek sigorta primleri ödemesine yol açar. Ayrıca, daha katı İSG denetimlerine tabi tutulmasına neden olur. Doğru kodlama, operasyonel maliyetlerin optimize edilmesini sağlar.
• İhale ve bankacılık süreçleri: Kamu ihalelerinde şartnamenin en başında yer alan maddelerden biri, firmanın faaliyet alanının işle örtüşmesidir. Benzer şekilde, bankalar ticari kredi veya pos cihazı başvurularında risk analizini de tamamen NACE kodu üzerinden gerçekleştirir.

SGK Kayıtlarında NACE Kodu Neden Kritiktir?

Birçok işletme sahibi, faaliyet kodunun sadece vergi dairesini ilgilendirdiğini düşünür. Ancak, işin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ayağı da çok önemlidir. İş yerinizin tehlike sınıfı ve çalışanlarınız için ödeyeceğiniz iş kazası prim oranları tamamen bu koda göre hesaplanır.

Kodun yanlış olması iki temel sorun doğurur:

1. Mali Yük: Gereğinden yüksek bir tehlike sınıfında görünmek, her ay fazladan prim ödemenize neden olur.

2. Yasal Risk: Risk sınıfının hatalı görünmesi, olası bir iş kazasında kurumun “yanlış beyan” gerekçesiyle rücu davası açmasına sebebiyet verebilir.

SGK NACE Kodu Güncelleme Adımları

Kayıtlarınızı düzeltmek için şu yöntemleri izleyebilirsiniz:

• Dijital Talep:  Turkiye.gov adresi üzerinden e-Devlet şifrenizle giriş yaparak “SGK İşyeri Nace Değişiklik Talebi” ekranından online başvuru yapabilirsiniz.

• Fiziksel Başvuru: Bağlı bulunduğunuz SGK İl Müdürlüğü veya ilgili SGK merkezine yazılı bir dilekçe ile de başvuruda bulunabilirsiniz.

• Denetim Süreci: Talebinizden sonra kurum, faaliyetin doğruluğunu teyit etmek amacıyla iş yerinde fiili bir inceleme yapma hakkına sahiptir. Onayın ardından sistem, risk sınıfını günceller.

Vergi Dairesi Üzerinden Online Başvuru Kolaylığı

Eskiden vergi dairelerine giderek yapılan dilekçe verme işlemleri, günümüzde yerini Dijital Vergi Dairesi uygulamasına bırakmıştır. Özellikle operasyonel hızı artırmak isteyen işletmeler için bu platform büyük kolaylık sağlıyor.

Dijital ortamda başvuru süreci aşağıdaki yolu izleyebilirsiniz:

1. İnteraktif Vergi Dairesi sistemine kullanıcı bilgileriyle giriş yapın.

2. İlgili menüden “NACE Kodu Değişiklik Talebi” formunu seçin.

3. Gerekli alanlar doldurulup talep elektronik ortamda daireye iletilir. Bu yöntemle yapılan başvuruları, vergi dairesi personeli inceler ve yoklama sürecine dahil eder.

NACE Kodu Değişikliği için Resmi Dilekçe İçeriği

İster dijital ister fiziksel başvuru yapın, talebinizin kabul edilmesi için hazırlanan dokümanın belirli standartları taşıması gerekir. Resmi bir talep dilekçesinde bulunması gereken temel unsurlar aşağıdaki gibidir:

Başlık	İçerik ve Kapsam
Kimlik Bilgileri	Şirketin tam ticari unvanı ve 10 haneli Vergi Kimlik Numarası.
Mevcut Tanım	Kayıtlarda güncel olarak görünen hatalı NACE kodu.
Yeni Tanım	Geçiş yapılmak istenen ve fiili faaliyeti temsil eden yeni kod.
Gerekçe	Faaliyet değişikliği veya sistemsel hata gibi düzeltme nedeni.
Resmi Onay	Şirketi temsile yetkili kişinin ıslak imzası ve şirket kaşesi.

 

NACE kodu, bir işletmenin kurumsal disiplininin ve yasal uyumluluğunun aynasıdır. İşletme sahiplerinin bu kodu sadece rakamlardan ibaret görmemelidir. Periyodik olarak kontrol etmeleri ve yaptıkları işle uyumlu tutmaları gerekir. Doğru kodlama, sadece yasal bir gereklilik değildir. Aynı zamanda büyüme fırsatlarını yakalamak için atılan stratejik bir adımdır.